ฝุ่น (Dust) เป็นอนุภาคขนาดเล็กที่ลอยอยู่ในอากาศหรือสะสมอยู่บนพื้นผิว มีทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ซึ่งสามารถแบ่งความรู้เกี่ยวกับฝุ่นได้ดังนี้

1. ประเภทของฝุ่น

• ฝุ่นหยาบ (Coarse Particles, PM10)
  มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ≤ 10 ไมครอน เกิดจากการก่อสร้าง ถนนลูกรัง ลมพัดพา ดินทราย ฯลฯ

• ฝุ่นละเอียด (Fine Particles, PM2.5)
  มีขนาด ≤ 2.5 ไมครอน อันตรายมากเพราะเล็กจนแทรกเข้าปอดและกระแสเลือดได้ แหล่งที่มาได้แก่ ควันรถ ควันโรงงาน การเผาไหม้

• ฝุ่นอัลตร้าละเอียด (Ultrafine, PM0.1)
  มีขนาด ≤ 0.1 ไมครอน พบมากในไอเสียและกระบวนการเผาไหม้เชื้อเพลิง

2. แหล่งกำเนิดฝุ่น

• ธรรมชาติ: ลมพัดฝุ่นดิน ทะเลทราย ภูเขาไฟ ป่าไหม้

• มนุษย์: ยานพาหนะ โรงงานอุตสาหกรรม การก่อสร้าง การเผาขยะ

3. ผลกระทบต่อสุขภาพ

• ระคายเคืองตา จมูก คอ

• หอบหืด ภูมิแพ้ โรคทางเดินหายใจ

• โรคหัวใจและหลอดเลือด

• เสี่ยงต่อมะเร็งปอด (โดยเฉพาะ PM2.5)

4. ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

• ทำให้ทัศนวิสัยแย่ เกิดหมอกควัน

• ทำลายพืชและดิน

• ส่งผลต่อระบบนิเวศและอุณหภูมิในพื้นที่

5. วิธีป้องกันตนเองจากฝุ่น

• สวมหน้ากาก N95 หรือที่กรองฝุ่นได้จริง

• อยู่ในบ้านเมื่อค่าฝุ่นสูง

• ใช้เครื่องฟอกอากาศ

• ปลูกต้นไม้ช่วยดักจับฝุ่น

6. แนวทางแก้ปัญหาระดับสังคม

• ลดการเผาในที่โล่ง

• ควบคุมมลพิษจากรถยนต์และโรงงาน

• เพิ่มพื้นที่สีเขียว

• พัฒนาระบบขนส่งสาธารณะ