ท่านผู้ฟังคะ/ครับ ยาที่มีบทบาทมากในการรักษาโรคผิวหนังที่มีอาการอักเสบ คัน หรือแพ้ คือยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์ มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ กดภูมิคุ้มกันและอื่น ๆ เหมือนกับคอร์ติซอล ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ถูกสร้างจากต่อมหมวกไต โดยพบว่าโรคผิวหนังเช่น โรคสะเก็ดเงิน โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง โรคผิวด่างขาว มีการตอบสนองได้ดีต่อยาสเตียรอยด์ชนิดใช้ภายนอก

ยาทาสเตียรอยด์ เป็นยาใช้ภายนอก ร่างกายจึงถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายน้อย ทำให้มีผลข้างเคียงน้อย และปลอดภัยเมื่อเทียบกับการใช้สเตียรอยด์ชนิดรับประทาน

สเตียรอยด์มีฤทธิ์ต้านอักเสบ และกดภูมิคุ้มกันของร่างกาย มักใช้ยาทาสเตียรอยด์กับโรคผิวหนังเพื่อลดการอักเสบ และลดอาการแพ้ เช่น โรคสะเก็ดเงิน ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง และใช้ทาเฉพาะบริเวณที่เกิดอาการเท่านั้น เนื่องจากผิวหนังแต่ละส่วนของร่างกายมีความหนาไม่เท่ากัน ทำให้มีความสามารถในการดูดซึมตัวยาแตกต่างกันไปด้วย เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิผลในการรักษาจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเลือกชนิดและความแรง (ความเข้มข้น) ของยาทาสเตียรอยด์ให้เหมาะสมกับบริเวณผิวหนังที่เกิดอาการ

ดังนั้น ต้องปรึกษาแพทย์ และเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้ยาทาสเตียรอยด์ เพราะการใช้ยาทาสเตียรอยด์อย่างไม่เหมาะสมจะส่งผลให้รักษาไม่ได้ผล อาการแย่ลง หรือเกิดผลข้างเคียงได้มากขึ้น โดยมากผลข้างเคียงจะเกิดขึ้นบริเวณผิวหนังที่ใช้ยา เช่น ผิวหนังบาง สีผิวแดง/คล้ำขึ้น เกิดลาย เกิดผื่น/ตุ่มแดง

นอกจากการเลือกใช้ยาทาสเตียรอยด์ให้ถูกชนิด และความแรง (ความเข้มข้น) เหมาะสมแล้ว การใช้ยาทาสเตียรอยด์จะเกิดความปลอดภัยได้นั้นต้องใช้อย่างถูกวิธี ใช้ตามระยะเวลาที่แพทย์ และเภสัชกรแนะนำ เพื่อความปลอดภัยควรปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด และไม่แนะนำให้ใช้ยาที่มีความแรงสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน หรือทาเป็นบริเวณกว้าง หรือใช้กับบริเวณผิวหนังเปิด เช่น ผิวถลอกหรือมีแผล หรือบริเวณที่มีการติดเชื้อ เพราะไม่ได้มีผลทำให้การรักษาดีขึ้น แล้วยังเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียงมากขึ้นอีกด้วย

ปัจจุบัน มีการนำยาสเตียรอยด์ชนิดที่ใช้ภายนอกมาใช้อย่างไม่ถูกต้องกันอย่างแพร่หลาย เนื่องจากยาสามารถทุเลาอาการได้ดีและเห็นผลเร็ว แต่ถ้านำมาใช้ไม่ตรงกับโรค อาจทำให้ผลของยาบดบังอาการของโรค และเป็นสาเหตุทำให้โรคลุกลาม จนอาจเกิดอันตรายได้ ดังนั้นจึงควรใช้ยาตามข้อแนะนำข้างต้น และใช้ยาภายใต้การดูแลของแพทย์และเภสัชกร ครับ/ค่ะ

จบบทความประจำวัน เรื่อง “ใช้ยาทาสเตียรอยด์อย่างไรให้ปลอดภัย”

เรียบเรียงโดย ยุทธพร บานเย็น / เตชินท์ มัชฌันติกะ นำเสนอ

ท่านผู้ฟังที่สนใจบทความดังกล่าว สามารถดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย radiothailand.prd.go.th หรือติดต่อได้ที่ส่วนกระจายเสียงในประเทศ โทรศัพท์ 0 2277 3804 ในวันและเวลาราชการ

ที่มา: อย. และโรงพยาบาลรามาธิบดี