ท่านผู้ฟังครับ/คะ โลหิตจาง เป็นภาวะที่ร่างกายมีจำนวนเม็ดเลือดแดง หรือปริมาณฮีโมโกลบินในเลือดน้อยกว่าปกติ โดยปกติเม็ดเลือดแดงในร่างกายของคนเราจะมีอายุอยู่ที่ประมาณ 120 วัน และจะถูกทำลายที่ม้าม ซึ่งการสร้างและการทำลายเม็ดเลือดแดงจะต้องอยู่ในภาวะที่สมดุล แต่หากเสียสมดุลดังกล่าว ก็อาจส่งผลให้เกิดภาวะโลหิตจางในผู้บริจาคโลหิต ทั้งนี้ พบว่าสาเหตุสำคัญของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กมี 3 ประการ ดังนี้

1. ผู้บริจาคโลหิตที่ได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ซึ่งแบ่งสาเหตุได้ 2 ชนิด คือ ได้รับธาตุเหล็กน้อยเกินไป เช่น รับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กน้อย หรือไม่รับประทานธาตุเหล็กเสริมหลังบริจาคโลหิต และมีความผิดปกติในกระบวนการดูดซึมธาตุเหล็ก เช่น ผู้ที่รับประทานยาลดกรดในกระเพาะอาหาร หรือแคลเซียม

2. ผู้บริจาคโลหิตที่สูญเสียธาตุเหล็กมากกว่าปกติ ซึ่งแบ่งสาเหตุได้ 2 ชนิด คือ การเสียธาตุเหล็กฉับพลันจำนวนมาก เช่น ผ่าตัดใหญ่ คลอดบุตร แท้งบุตร ได้รับอุบัติเหตุ หรือประจำเดือนมามากผิดปกติ และการบริจาคโลหิตต่อเนื่อง โดยไม่ได้รับประทานธาตุเหล็กทดแทนอย่างเพียงพอ

3. ผู้บริจาคโลหิตที่มีความผิดปกติในกระบวนการสร้างเม็ดเลือด ผู้ป่วยทางโลหิตวิทยา เช่น โรคโลหิตจาง มะเร็งเม็ดเลือดขาว ไขกระดูกฝ่อ เป็นต้น โดยสาเหตุของภาวะโลหิตจางสำหรับผู้บริจาคโลหิตที่ได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ และมีการสูญเสียธาตุเหล็กจากการบริจาคโลหิตต่อเนื่อง โดยไม่รับประทานธาตุเหล็กทดแทน เป็นสาเหตุที่สามารถแก้ไขได้เบื้องต้น

ทั้งนี้ ผู้บริจาคโลหิตเองอาจไม่ทราบ หรือไม่รู้ตัว ดังนั้นการเฝ้าระวังหรือสังเกตตนเองจึงเป็นสิ่งจำเป็นทุกครั้งที่มีการบริจาคโลหิต ซึ่งผู้บริจาคโลหิตจะได้รับคำแนะนำให้รับประทานธาตุเหล็กหลังการบริจาค ข้อแนะนำในการดูแลสุขภาพตนเอง รวมถึงเรื่องการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และมีธาตเหล็กสูง ได้แก่ เนื้อสัตว์ เครื่องในสัตว์ อาหารทะเล ผักใบเขียว ถั่วเมล็ดแห้งต่าง ๆ และไข่ โดยรับประทานร่วมกับอาหารที่มีวิตามินสูงในมื้อเดียวกัน เพื่อช่วยในการดูดซึมธาตุเหล็กได้ดีขึ้น และสำหรับผู้บริจาคโลหิตที่มีอาการไม่พึงประสงค์จากการทานยาธาตุเหล็ก ได้แก่ อาการคลื่นไส้ ท้องเสีย หรือท้องผูก อาจลองรับประทานธาตุเหล็กพร้อมหรือหลังมื้ออาหารทันที

ท่านผู้ฟังครับ/คะ หากมีความประสงค์จะบริจาคโลหิตอย่างต่อเนื่อง ควรรับประทานธาตุเหล็กทดแทนทุกครั้ง เพื่อให้มีโลหิตที่มีคุณภาพ มีสุขภาพแข็งแรง สามารถบริจาคโลหิตได้อย่างต่อเนื่อง และได้บริจาคโลหิตเพิ่มโอกาสในการช่วยชีวิตผู้ป่วยสมความตั้งใจ ครับ/ค่ะ

จบบทความประจำวัน เรื่อง “โลหิตจาง สาเหตุสำคัญอันดับ 1 ที่ทำให้บริจาคโลหิตไม่ได้”

เรียบเรียงโดย ฐิติมา มหัทธนขจร

ท่านผู้ฟังที่สนใจบทความดังกล่าว สามารถดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย radiothailand.prd.go.th หรือติดต่อได้ที่ส่วนกระจายเสียงในประเทศ โทรศัพท์ 0 2277 3804 ในวันและเวลาราชการ

ที่มา : www.thaihealth.or.th