ท่านผู้ฟังครับ/คะ หลายท่านอาจเคยประสบปัญหา มีเสมหะในลำคอ ส่งผลต่อเรื่องการหายใจ การรับประทานอาหาร รวมถึงบุคลิกภาพ ซึ่งเสมหะในคอ หรือ สเลด คือสารคัดหลั่งที่ร่างกายสร้างออกมา จากต่อมสร้างสารคัดหลั่ง ที่อยู่ในเยื่อบุทางเดินหายใจ ข้อมูลจาก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุว่า เสมหะ หรือสเลดในคอเรื้อรัง อาจเกิดจากโรค หรือภาวะบางอย่างดังนี้

1. โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ และจมูกอักเสบชนิดไม่แพ้ เนื่องจากเยื่อบุของผู้ป่วยโรคนี้มีความไวผิดปกติ เมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ หรือสิ่งระคายเคืองต่างๆ จะกระตุ้นต่อมสร้างน้ำมูกในจมูก ซึ่งอาจไหลออกมาทางจมูกส่วนหน้า หรือไหลลงคอ กลายเป็นเสมหะในคอนั่นเอง

2. โรคไซนัสอักเสบ ทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุจมูก และไซนัส ซึ่งจะมีการกระตุ้นต่อมสร้างน้ำมูก ให้มีเสมหะไหลลงคอได้เหมือนโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ นอกจากนี้สารคัดหลั่งที่ออกจากไซนัส อาจผ่านรูเปิดของไซนัสในโพรงจมูกออกมา และไหลลงคอ กลายเป็นเสมหะได้ เสมหะมักจะมีสีเขียวหรือเหลืองตลอดเวลา ซึ่งบ่งชี้ว่าติดเชื้อแบคที่เรีย

3. โรคกรดไหลย้อน เมื่อกรดไหลขึ้นมาที่คอหอยจากหลอดอาหาร จะกระตุ้นต่อมสร้างเสมหะในลำคอให้ทำงานมากขึ้น และมีเสมหะในลำคอได้ นอกจากนั้นยังสามารถเกิดการอักเสบของเยื่อบุลำคอ ทำให้การกำจัดเสมหะของเยื่อบุลำคอผิดปกติไปและมีเสมหะค้างอยู่ที่ลำคอได้ นอกจากนั้น ถ้าผู้ป่วยเป็นโรคกรดไหลย้อนขึ้นมาไปถึงเยื่อบุจมูกทางด้านบน ก็จะสามารถกระตุ้นต่อมสร้างน้ำมูกและทำให้มีเสมหะไหลลงคอได้

4. การใช้เสียงผิดวิธี โดยใช้การหายใจทางปาก ทำให้จมูกซึ่งมีหน้าที่ในการกรองสารระคายเคืองต่างๆในอากาศก่อนเข้าสู่ลำคอ ไม่ได้ทำหน้าที่ อากาศที่ผ่านลำคอจึงแห้ง และเย็น ร่างกายจึงอาจปรับตัวโดยสร้างเสมหะในคอขึ้นมามากขึ้น เพื่อทำให้ผนังคอชุ่มชื้นขึ้น นอกจากนั้น สารระคายเคืองในอากาศ อาจไปสัมผัสกับลำคอโดยตรง อาจไปกระตุ้นต่อมสร้างเสมหะให้ทำงานมากขึ้นได้

5. โรคหลอดลมอักเสบเรื้อรัง และโรคหืด โรคทั้งสองดังกล่าวนี้ ทำให้เยื่อบุหลอดลมของผู้ป่วยโรคนี้มีความไวผิดปกติ และเมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ หรือสิ่งระคายเคืองต่างๆ จะกระตุ้นต่อมสร้างเสมหะในเยื่อบุหลอดลม ทำให้มีเสมหะในหลอดลม หรือคอตลอดได้

6. การติดเชื้อเรื้อรังบริเวณคอ ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังของเยื่อบุลำคอ ซึ่งอาจกระตุ้นต่อมสร้างเสมหะในลำคอให้ทำงานมากขึ้น ทำให้มีเสมหะในลำคอได้

7. การระคายเคือง และ/หรือการบาดเจ็บเรื้อรังบริเวณลำคอ เช่น การสัมผัสสารเคมี, มลพิษ, สารระคายเคือง เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์, การไอ, การอาเจียนที่บ่อยและเรื้อรัง, เนื้องอกในลำคอ, พังผืด หรือแผลเป็นในลำคอ หรือแม้แต่การที่อยู่ในห้อง หรือสถานที่ที่มีอากาศเย็นมาก

ทั้งนี้ การรับประทานยาละลายเสมหะ จึงเป็นการรักษาที่ปลายเหตุ ซึ่งยาละลายเสมหะที่ดีที่สุดจริงๆแล้วคือน้ำ ดังนั้นผู้ที่มีปัญหาเสมหะในคอ ควรมาพบแพทย์หู คอ จมูก เพื่อซักประวัติ, ตรวจร่างกาย และส่งการสืบค้นเพิ่มเติม เพื่อให้ได้การวินิจฉัยโรคที่เป็นสาเหตุของเสมหะในคอที่ถูกต้องตามสาเหตุ ครับ/ค่ะ

จบบทความประจำวัน เรื่อง “แก้ปัญหาการมีเสมหะในคอตลอดเวลา”

เรียบเรียงโดย ปาลิตา คณาเดิม / เตชินท์ มัชฌันติกะ นำเสนอ

ท่านผู้ฟังที่สนใจบทความดังกล่าว สามารถดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย radiothailand.prd.go.th หรือติดต่อได้ที่ส่วนกระจายเสียงในประเทศ โทรศัพท์ 0 2277 3804 ในวันและเวลาราชการ

ที่มา : รศ. นพ. ปารยะ อาศนะเสน สาขาวิชาโรคจมูกและโรคภูมิแพ้ ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล