ท่านผู้ฟัง/ครับคะ สุนัขถือเป็นสัตว์เลี้ยงของคนไทยมาอย่างยาวนาน ด้วยวัตถุประสงค์การเลี้ยงที่แตกต่างกัน ทั้งการเลี้ยงไว้เป็นเพื่อนคลายเหงา เลี้ยงไว้เฝ้าบ้าน ต้อนฝูงสัตว์ในทุ่งกว้าง ในประเทศไทยมีสุนัขพันธุ์พื้นถิ่นที่หลายท่านรู้จักกันดี นั่นคือ "พันธุ์ไทยหลังอาน"

ถิ่นกำเนิดของสุนัขพันธุ์ไทยหลังอานมีการวิเคราะห์และศึกษากันอย่างกว้างขวางทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยมีการสันนิษฐานว่า สุนัขพันธุ์ไทยหลังอานมาจากกลุ่มพวกหมาป่าและสุนัขพื้นเมืองในเขตร้อนบริเวณเอเชียตะวันออก ซึ่งมีรูปร่างลักษณะคล้ายกับสุนัขพื้นเมืองในประเทศเพื่อนบ้านอย่าง กัมพูชา พม่า

ท่านผู้ฟังทราบไหมครับ/คะว่าทำไมถึงเรียกว่าหลังอาน สาเหตุที่เรียกว่าหลังอานก็เพราะว่าขนบนหลังขึ้นย้อนกลับ โดยมากเริ่มต้นที่ริมกระดูกสันหลังใต้ไหล่ทั้งสองลงไปเล็กน้อย จนถึงบริเวณกลางหลังหรือสะโพก มีรูปร่างแตกต่างกัน ซึ่งมองภาพรวมแล้วมีลักษณะคล้ายอานม้าหรืออานรถ คำว่าอานในพจนานุกรมฯ มีความหมายว่าที่รองนั่งบนหลังสัตว์หรือหลังยานพาหนะ เราจึงเรียกขนที่ย้อนบนหลังนี้ว่าหลังอาน ชื่อที่ใช้เรียกอานก็จะเรียกตามรูปร่างหรือลักษณะ บางท้องถิ่นหรือบางกลุ่มอานชนิดเดียวกันอาจจะเรียกชื่อไม่เหมือนกัน แต่อาจแบ่งได้เป็นกลุ่ม ๆ ดังนี้

1. อานลูกศร คืออานที่มีรูปร่างคล้ายลูกธนูหรือลูกศรมีขวัญ 2 ขวัญบริเวณหัวอานตรงหัวไหล่ ด้านปลายอานจะมีลักษณะเรียวแหลมจรดกลางหลังหรือสะโพก แต่ถ้าอานชนิดเดียวกันแต่ไม่มีหัวอานจะเรียกว่าอานเข็ม หรืออานเทพพนมแล้วแต่ลักษณะของขน

2. อานแผ่น เป็นอานข้อนข้างใหญ่อยู่บนแผ่นหลัง อาจมีขวัญหรือไม่มีขวัญก็ได้ จะมีรูปร่างที่แตกต่างกันออกไป ก็จะเรียกชื่อตามลักษณะของสิ่งนั้น เช่น อานพิณ อานไวโอลิน อานใบโพธิ์ อานโบว์ลิ่ง อานม้า อานกีต้าร์ เป็นต้น

3. อานตกข้าง เป็นอานที่มีรูปร่างคล้ายอานแผ่นแต่ขนาดใหญ่มากกว่า ตรงขอบอานจะตกมาจนถึงข้างลำตัว อานชนิดนี้ในยุคหนึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก แต่เป็นที่น่าเสียดายว่าในมาตรฐานสายพันธุ์ที่รับรองโดยสมาพันธ์สุนัขโลกกำหนดไว้ว่าอานจะต้องอยู่บนขอบลำตัวเท่านั้น

เสน่ห์ของสุนัขไทยหลังอานคือความโดดเด่นของขนที่ขึ้นย้อนแนวทอดจากท้ายขึ้นไปตามแนวเส้นหลัง มีรูปทรงต่างๆ มีสุนัขเพียง 2 สายพันธุ์ในโลกนี้เท่านั้นที่มีลักษณะขนย้อน ก็คือ สุนัขพันธุ์ไทยหลังอาน) และ สุนัขพันธุ์โรดิเชี่ยน ซึ่งสุนัขพันธุ์ไทยหลังอานเป็นสุนัขขนาดกลาง รูปร่างสมส่วน ดูแข็งแรง ปราดเปรียว ท่วงท่าสง่างาม หูตั้งเป็นรูปสามเหลี่ยม ดวงตากลมฉายแววฉลาดเฉลียว กระบอกปากยาวพอดีไม่ทู่สั้น จมูกดำ หางเรียบคล้ายรูปดาบ ขนสั้นเกรียน แน่นหนา เงางาม มีสีขนที่ได้รับการยอมรับอยู่ 4 สี คือ สีน้ำตาลแดง สีดำปลอด สีสวาด และสีกลีบบัว บริเวณกลางหลังมีขนย้อนกลับเป็นทางยาวโดยมีรูปแบบต่าง ๆ กันไป ซึ่งถือเป็นลักษณะเด่นประจำสายพันธุ์ สุนัขพันธุ์ไทยหลังอานขึ้นชื่อเรื่องความซื่อสัตย์ จงรักภักดี นอกจากนี้ยังมีความเฉลียวฉลาด มั่นใจในตัวเองสูง มีความเป็นผู้นำ รักอิสระ กล้าหาญ เด็ดเดี่ยว และมั่นคง พวกเขามีสัญชาตญาณของการระมัดระวัง คอยเตือนภัยสิ่งแปลกปลอมได้อย่างดีเยี่ยม จึงเหมาะไว้ดูเฝ้าแลครอบครัว บ้าน และทรัพย์สินได้เป็นอย่างดีครับ/ค่ะ

จบบทความประจำวันเรื่อง “องครักษ์หลังอาน”

เรียบเรียงโดย อรวรรณ หมอยาดี / เตชินท์ มัชฌันติกะ นำเสนอ

ท่านผู้ฟังที่สนใจบทความดังกล่าว สามารถดาวน์โหลดได้ที่เว็บไซต์ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย radiothailand.prd.go.th หรือติดต่อได้ที่ส่วนกระจายเสียงในประเทศ โทรศัพท์ 0 2277 3804 ในวันและเวลาราชการ

ที่มา สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง